ARCHIWUM OSOBOWE > Halina Starska

Halina Starska

Halina Starska (1888-1957)

Aktorka, reżyserka, dyrektorka teatrów.
Urodziła się 13 I 1888 roku w Krakowie. Była córką Wandy (z domu Nowickiej) oraz Józefa Starkiewiczów.
Aktorstwa uczyła się od Aleksandra Zelwerowicza oraz Józefa Kotarbińskiego. Zadebiutowała w 1908 roku w Teatrze Małym w Warszawie, wkrótce także przyjęła pseudonim Starska. W latach 1908-1911 występowała w łódzkim teatrze. Od jesieni 1911 roku ponownie występowała w Warszawie, kolejno w Teatrze Zjednoczonym, Teatrze Polskim oraz Teatrze Powszechnym. W wyniku działań wojennych została ewakuowana do Rosji, gdzie pracowała w Teatrze Polskim w Moskwie. Do Polski wróciła w 1920 roku.
Sławę przyniosło jej kino nieme, jej najsłynniejszą kreacją była Halka (1913).
Okres międzywojenny to kolejne teatry i kolejne miasta, gdzie była angażowana. Po epizodzie pracy w Warszawie (Teatr Maska, Komedia, Teatr im. Bogusławskiego), od 1923 do 1925 roku ponownie należała do zespołu Teatru Miejskiego w Łodzi. Kolejny sezon spędziła w stolicy (ponownie Komedia oraz Teatr im. Bogusławskiego), by w latach 1926-1929 związać się zawodowo z Teatrem im. Słowackiego w Krakowie. W tym okresie zaczyna także reżyserować.
W Krakowie pracowała także jako wykładowczyni w Szkole Instruktorów Teatralnych przy Związku Teatrów Ludowych oraz jako redaktorka słuchowiska dla dzieci i młodzieży w krakowskim oddziale Polskiego Radia.
W 1929 roku ponownie decyduje się na wyprowadzkę do Warszawy, postanawia stworzyć ambitny teatr dla dzieci – Jaskółkę. W tym zadaniu wspierają ją Helena Zakrzewska, Iwo Gall, Halina Gallowa, Eugeniusz Dziewulski oraz Czesław Zbierzyński. Pierwszy wyboisty sezon kończy się przejęciem teatru pod opiekę przez Związek Pracy Obywatelskiej Kobiet oraz dołączeniem do Starskiej Janiny Strzeleckiej. Drogi dyrektorek rozchodzą się jesienią 1931 roku, choć Jaskółka działa dalej, Starska nie jest już w nią zaangażowana.
Po okresie objazdów, od sezonu 1933/1934 powróciła do zespołu Teatru Miejskiego w Łodzi. Nie porzuciła jednak planów związanych z rozwojem teatru dla dzieci i młodzieży. Od 1937 roku kierowała młodzieżowym teatrem Płomyczka, który działał pod kuratelą Związku Nauczycielstwa Polskiego. W 1938 roku na polecenie ZASP utworzyła Nasz Teatr, w którym bezrobotni aktorzy grali dla dziecięcej publiczności. Lata trzydzieste to czas skupienia się na pracy organizacyjnej, w tym okresie nie kreowała prawie nowych ról, częściej reżyserowała. Była orędowniczką kształcenia aktorów z myślą o teatrze dla dzieci jako innym typie teatru, z własną wymagającą innych środków publicznością.
Wojnę przeżyła w Warszawie, w 1940 roku była więźniarką Pawiaka.
W grudniu 1946 roku podjęła próbę odtworzenia Jaskółki na gruzach Warszawy, teatr działał jedynie kilka miesięcy, ale jego otwarcie przyjmowano z ogromną radością i nadzieją. Do 1948 roku pracowała w warszawskich teatrach, następnie na sezon 1950/1951 zaangażowała się do Teatru im. Jaracza w Olsztynie. Jej ostatnim miejscem pracy był Teatr im. Żeromskiego w Kielcach.
Zmarła 21 VIII 1957 roku w Pruszkowie. Została pochowana na cmentarzu Bródnowskim.