ARCHIWUM OSOBOWE > Irena Krzywicka

Irena Krzywicka

Z domu Goldberg (1899-1994) - pisarka, publicystka, tłumaczka, działaczka feministyczna.

Pochodziła ze spolonizowanej żydowskiej inteligencji. Jej ojciec, Stanisław Goldberg, był publicystą i działaczem socjalistycznym, a matka, Felicja z Barbanelów, dentystką i nauczycielką. Urodziła się na zesłaniu – do Warszawy Goldbergowie wrócili w 1903 roku. W 1922 roku ukończyła polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim, a rok później wyszła za mąż za adwokata Jerzego Krzywickiego, syna znanego socjologa Ludwika Krzywickiego. Wraz z dwoma synami mieszkali w Podkowie Leśnej.

Należała do najpopularniejszych publicystek okresu międzywojennego, od 1924 roku publikowała w „Wiadomościach Literackich”, zwracając szczególną uwagę na kwestię równouprawnienia kobiet. Współpracowała też z „Kulturą”, „Epoką”, „Echem Społecznym”, a także jako publicystka teatralna z „Ekspresem Porannym”, „Robotnikiem”, „Skamandrem” i „Naprzód”. Uchodziła za czołową skandalistkę Warszawy międzywojnia – miała radykalnie antymieszczańskie poglądy i nie kryła swojego pozamałżeńskiego związku z Tadeuszem Żeleńskim-Boyem, z którym wspólnie działała na rzecz oświaty seksualnej, zakładając w 1931 roku w Warszawie Poradnię Świadomego Macierzyństwa. Debiutowała esejem Kiść bzu opublikowanym w „Pro Arte et Studio” w 1918 (jako Irena Jenis), a w 1930 roku wydała debiutancką powieść Pierwsza krew. Tłumaczyła z języka angielskiego, francuskiego, niemieckiego, przyswajając literaturę polską m.in. dzieła Herberta George’a Wellsa, Maxa Frischa, Friedricha Dürrenmatta. Wojnę spędziła w Warszawie pod przybranym nazwiskiem Stanisława Piotrowska. W tym okresie straciła męża i starszego syna.

Uczestniczyła w działalności konspiracyjnej. Po zakończeniu wojny do 1947 roku pełniła funkcję attaché kulturalnego w Paryżu. Po powrocie do Polski pisała recenzje teatralne dla „Robotnika” i „Rzeczpospolitej”, publikowała też w „Kobiecie”, „Nowej Kulturze” i „Argumentach”. W jej twórczości w dalszym ciągu dominowały wątki emancypacyjne. Działała w Pen Clubie i Związku Literatów Polskich. W 1963 roku ze względu na chorobę syna wyjechała z Polski, najpierw do Genewy, a następnie do Francji. Współpracowała z londyńskimi „Wiadomościami”. W 1992 roku ukazały się jej wspomnienia Wyznania gorszycielki w opracowaniu Agaty Tuszyńskiej. Napisała jedynie dwa dramaty: Życie mimo wszystko (1946) oraz Dr Anna Leśna (1951).

Pochowano ją w grobie rodzinnym na warszawskim Cmentarzu Ewangelicko-Augsburskim. Odznaczona m.in. Złotym Krzyżem Zasługi (1946) i Krzyżem Oficerskim Orderu
Odrodzenia Polski (1956).