ARCHIWUM OSOBOWE > Maria Strońska

Maria Strońska

Maria Strońska (1897-1964) - deklamatorka, aktorka, dyrektorka teatru, wykładowczyni.

Urodzona we Lwowie. Córka Stanisławy oraz Wincentego Kuczabińskich. Żona dziennikarza i wykładowcy pochodzenia żydowskiego, Józefa Wasowskiego (od 1920). Macocha Jerzego Wasowskiego, twórcy Kabaretu Starszych Panów.
Aktorstwa uczyła się prywatnie, po ukończeniu gimnazjum klasycznego. Na scenie zawodowego teatru po raz pierwszy zagrała w 1914 roku (Teatr Nowoczesny, Warszawa).
Okres pierwszej wojny światowej to moment największego rozkwitu jej kariery. Występowała na scenach Teatru Nowoczesnego, Teatru Artystycznego, Teatru Komedii, teatrzyku Bi-Ba-Bo w Łodzi, a także należała do zespołu objazdowego Karola Adwentowicza. Od lutego 1917 roku rozwijała się jej działalność kabaretowa, najpierw w Czarnym Kocie, później w Mirażu, a od 1919 roku w Qui pro quo.
W okresie dwudziestolecia międzywojennego jako aktorka występowała na scenach Łodzi (Teatry Miejskie), Warszawy (Wodewil, Teatr im. Bogusławskiego, Szkarłatna Maska, Narodowy) i Katowic (Teatr Polski). Była także aktorką zespołów objazdowych.
Równolegle zajmowała się deklamacją - znana jest z interpretacji wierszy Tuwima. Choroba sprawiła, że w latach trzydziestych występowała mniej, głównie gościnnie (w warszawskich: Teatrze Kameralnym, Teatrze Wielkim czy kabarecie Banda).
Od 1925 roku związała się z radiem (na rok przed formalnym utworzeniem Polskiego Radia), gdzie czytała i deklamowała na antenie, zarówno dla dorosłych, jak i dzieci, co przyniosło jej rozpoznawalność.
W latach 1924-1927 pracowała ze studentami aktorstwa, wykładała recytację w Oddziale Dramatycznym przy Państwowym Konserwatorium Muzycznym w Warszawie.
W sezonie 1929/30 była dyrektorką stołecznego Ateneum, sceny przeznaczonej dla robotników. Chciała tworzyć nowoczesny teatr na wysokim poziomie artystycznym, oparty na niemieckich wzorcach, przy jednoczesnej rezygnacji z podejmowania tematów politycznych.
W latach 1936-1938 kierowała zespołem poezji, pieśni i tańca, który występował w szkołach i świetlicach robotniczych.
Wojnę przeżyła w Warszawie. Pracowała jako kelnerka, równolegle zaangażowana w działalność konspiracyjną. Z powodu jej polsko-żydowskiego małżeństwa została osadzona na Pawiaku.
Po wojnie została aktorką Teatru Polskiego (1946-1956). W 1958 prowadziła kursy deklamacji dla nauczycieli.
Zmarła 30 kwietnia 1964 roku w Warszawie. Została pochowana na warszawskich Powązkach.

Oprac. Barbara Michalczyk