ARCHIWUM OSOBOWE > Stanisława Wysocka

Stanisława Wysocka

Stanisława Wysocka (1877–1941) – aktorka, reżyserka, dyrektorka teatrów, wykładowczyni.

Urodzona 7 maja 1877 roku w Warszawie. Córka Reginy Eleonory (z d. Bałdykowska) i Juliana Dzięgielewskich. Starsza siostra aktorki, Heleny Łąckiej (1884–1964). Żona aktora, Kazimierza Wysockiego (od 1896 do 1904, rozwód w 1911) i lekarza Grzegorza Stanisławskiego (od 1911 do 1921). Matka pianistki, Janiny Wysockiej-Ochlewskiej (1903–1975).
W środowisku była uznawana za samouczkę – ukończyła jedynie Klasę Dykcji i Deklamacji przy Warszawskim Towarzystwie Muzycznym. Debiutowała w 1894 roku pod pseudonimem Wilska, nazwisko Wysocka przyjęła po pierwszym mężu.
Pierwsze lata jej kariery to działalność objazdowa, także na terenie Cesarstwa Rosyjskiego. Występowała w teatrach w Warszawie czy Poznaniu, ale dopiero stały angaż do zespołu Teatru Miejskiego w Krakowie (1901-1911) przyniósł jej upragnione uznanie. Wysocką uznano za następczynię Modrzejewskiej. W 1910 roku zaczęła pracę pedagogiczną (w szkole dramatycznej Kazimierza Gabryelskiego).
Podczas I wojny światowej mieszkała w Kijowie. Od marca 1915 roku zajmowała się kształceniem młodzieży, z którą później utworzyła Teatr Studya, inspirując się pracą I Studia MChT Konstantina Stanisławskiego. W tym czasie zdobywa pierwsze doświadczenia jako reżyserka. W grudniu 1919 roku wróciła do Polski. Po okresie gościnnych występów zaangażowała się do warszawskiego Teatru Rozmaitości (1920-1922).
W tych samych latach spełniała się także jako pedagożka i kładła podwaliny pod nowoczesny system nauki aktorstwa. Kierowała Studiem Teatralnym i Filmowym (1920-1921), następnie utworzyła i kierowała Oddziałem Dramatycznym przy Konserwatorium Muzycznym (1921-1923), który w 1932 został przekształcony w Państwowy Instytut Sztuki Teatralnej (PIST), gdzie wykładała w latach 1934-1939.
Mimo znaczącej pozycji w środowisku, miała trudności z utrzymaniem stałego angażu: pracowała jako aktorka, reżyserka i dyrektorka w ośrodkach teatralnych w całym kraju (w Krakowie, Warszawie, Poznaniu i Lublinie).
Uważała, że polski teatr jest pogrążony w naturalistycznym kryzysie, w odpowiedzi na który stworzyła nowy typ teatru: przeznaczony dla robotników, objazdowy. Po jednym sezonie Rybałt (1925/26) upadł z przyczyn finansowych.
Zmarła 17 stycznia 1941 roku w Warszawie. Została pochowana na cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

Oprac. Barbara Michalczyk