ARCHIWUM OSOBOWE > Zofia Guzowska

Zofia Guzowska

Zofia Guzowska, z domu Święcicka, pseud. Sato (1877-1972) – pisarka, publicystka, działaczka kulturalna i społeczna. Żona dr Józefa Guzowskiego, matka Aliny (ur. 1912) i Krystyny (ur. 1913).

Kończy pensję prowadzoną przez Karolinę Strzemińską w Warszawie, następnie Wyższe Kursy Historii i Literatury przygotowując się do zawodu nauczycielki, który wykonuje nielegalnie na Lubelszczyźnie pod zaborem rosyjskim: wpierw nauczając potajemnie dzieci wiejskie, następnie na kursach dla szwaczek, gdzie wykłada historię Polski, wreszcie współtworząc szkoły dla ubogich dzieci i zakładając w Lublinie tajny uniwersytet ludowy. Była czynna w tzw. Związku Unarodowienia Szkół, brała udział w pracach Polskiej Macierzy Szkolnej.

Podczas I wojny światowej pracuje a w Polskim Komitecie Sanitarnym.
W 1913 roku wraz z mężem zakłada „Głos Lubelski”, gdzie pełni rolę sekretarki redakcji i kierowniczki działu literacko-artystycznego. W 1914 roku zakłada własny dziennik, „Życie Lubelskie”, które ukazuje się zaledwie 6 miesięcy. W „Głosie” publikuje swoje liczne prace: nowele, opowiadania, felietony, recenzje, sprawozdania z odczytów. W artykułach porusza tematy związane z wychowaniem przyszłych pokoleń.

Po 1921 roku przeprowadza się do Torunia, gdzie pracuje w redakcji „Słowa Pomorskiego”, w którym publikuje opowiadania, nowele, artykuły publicystyczno-historyczne oraz, pod pseudonimem Sato, recenzje teatralne. Od 20 maja 1923 jest redaktorką ukazującego się dwa razy w tygodniu „Tygodnika Narodowego” (od lipca pod nazwą „Gazeta Narodowa”). Publikuje też w „Bluszczu” i w „Kurierze Poznańskim”.

Swoje nowele wydaje nakładem firmy Gebethnera i Wolffa: Nim słońce wzejdzie (1912) i Przez dolinę cieni (1932). Wspomnienia z lat 1977-1948 „Za moich czasów” w formie rękopisów znajdują się w Bibliotece Narodowej.

Poza pracą redakcyjną Guzowska działała społecznie wpierw w Kole Kobiet Lubelskich, następnie jako członkini Narodowej Organizacji Kobiet oraz Tymczasowej Rady Stowarzyszenia Młodzieży Żeńskiej „Zorza”.
W 1926 roku przenosi się do Warszawy, gdzie pracuje jako urzędniczka Zarządu Miejskiego. Podczas okupacji niemieckiej działała w konspiracji – kolportowała prasę i wyszukiwała i niszczyła karty meldunkowe z nazwiskami polskich oficerów, których hitlerowcy chcieli wywozić do oflagów.

Zasłużona członkini Związku Literatów Polskich, odznaczona została Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Pochowana została na Powązkach.

Opracowała: Katarzyna Kułakowska
Źródło: Kazimierz Przybyszewski, Zofia Guzowska [w:] "Rocznik toruński" 2012, tom 39, s. 195-199.