ARCHIWUM OSOBOWE > Maria Kuncewiczowa

Maria Kuncewiczowa

Z domu Szczepańska, ur. 1895 w Samarze, zm. 1989 w Kazimierzu Dolnym , śpiewaczka, pisarka, tłumaczka, autorka powieści radiowych i utworów dla młodzieży. Pochodziła z rodziny inteligenckiej. Jej ojciec Józef Dionizy Szczepański był nauczycielem matematyki, matka Adelina Róża z Dziubińskich – skrzypaczką. W 1921 roku wyszła za mąż za działacza ruchu ludowego, literata i prawnika Jerzego Kuncewicza. Z powodu pracy ojca, nauczyciela dyrektora wielu szkół i gimnazjów, wielokrotnie się przeprowadzała,mieszkając m.in w Warszawie, Płocku i Włocławku. Studiowała m.in. na Uniwersytecie w Nancy, na Uniwersytecie Jagiellońskim i Warszawskim. W czasie I wojny światowej działała w nielegalnych kółkach oświatowych. W 1918 roku ukazało się w „Pro Arte et Studio” jej debiutanckie opowiadanie Bursztyny (podpisane Maria Dołęga-Szczepańska). Za swój właściwy debiut uważała jednak opowiadanie "Polska na fiszmarku" opublikowane w „Morzu” w 1926. W międzywojniu jej utwory drukowały m.in. „Bluszcz”, „Kobieta Współczesna”, „Wiadomości Literackie”, „Gazeta Polska”. Pierwszą powieść (dla młodzieży) "Tseu-Hi, władczyni bokserów" (1836–1909) wydała w 1926 roku .Rok później ukazało się "Przymierze z dzieckiem", o osobistym doświadczeniu ciąży i macierzyństwa. Tym tekstem zwróciła na siebie uwagę czytelników i krytyki. Jej najgłośniejsze dzieło, "Cudzoziemka", uznawana za najlepszą polską powieść psychologiczną okresu Dwudziestolecia, ukazywało się w 1935 roku w „Kurierze Porannym”, następnie wyszło drukiem w 1936. Książkę przetłumaczono na kilkanaście języków, a w Polsce powojennej adaptowano na potrzeby sceny, radia i filmu. Kuncewiczowa przez wiele lat uczyła się śpiewu, m.in. w klasie operowej Konserwatorium Warszawskiego. Współpracowała z radiem, pisząc powieść radiową "Dni powszednie państwa Kowalskich". Od roku 1928 regularnie przyjeżdżała z mężem na wakacje do Kazimierza Dolnego, co zaowocowało budową własnej willi "Pod wiewiórką". Doświadczenia kazimierskie opisała w książce "Dwa księżyce", przeniesionej na ekran kina przez Andrzeja Barańskiego. Drugą wojnę światową pisarka spędziła na emigracji: w Paryżu, a następnie w Londynie. Publikowała m.in. w takich pismach jak „Polska Walcząca”, „Wiadomości Polskie”, „Nowa Polska”. W czasie wojny napisała wstrząsający osobisty pamiętnik z czasów okupacji "Klucze". Po wojnie Kuncewiczowa została w Wielkiej Brytanii, a w 1955 roku, wyjechała do USA. Była czynna zawodowo: publikowała, prowadziła audycje w Radiu Wolna Europa, a na Uniwersytecie w Chicago prowadziła wykłady z literatury polskiej. Do Polski przyjechała po raz pierwszy w 1958 r.Odnowiła współpracę z polskimi wydawnictwami, a od połowy lat 60. XX w. przez połowę roku mieszkała z mężem w odzyskanej willi w Kazimierzu Dolnym. W okresie powojennym opublikowała m.in. powieści z wątkami autobiograficznymi, szkice z podróży oraz wspomnienia "Fantomy" (1971), "Natura" (1975) i "Listy do Jerzego" (1986). Kuncewiczowa napisała jedynie dwa dramaty: Miłość panieńską (1932) oraz Dziękuję za różę (1963). Była laureatką wielu nagród i odznaczeń, laureatką doktoratu honoris causa UMCS oraz aktywną działaczką Pen Clubu.

Oprac. Agata Łuksza i Agata Chałupnik