ARCHIWUM OSOBOWE > Maria Kuncewiczowa

Maria Kuncewiczowa

Z domu Szczepańska, ur. 1915 w Samarze, zm. 1989 w Lublinie, pisarka, tłumaczka, autorka powieści radiowych i utworów dla młodzieży. Pochodziła z rodziny inteligenckiej. Jej ojciec Józef Szczepański był nauczycielem matematyki, matka Adelina Róża z Dziubińskich – skrzypaczką. W 1921 roku wyszła za prawnika Jerzego Kuncewicza. W dzieciństwie wielokrotnie się przeprowadzała. Studiowała m.in. na Uniwersytecie w Nancy, na Uniwersytecie Jagiellońskim i Warszawskim. W czasie I wojny światowej działała w nielegalnych kółkach oświatowych. W 1918 roku ukazało się w „Pro Arte et Studio” jej debiutanckie opowiadanie Bursztyny (podpisane Maria Dołęga-Szczepańska). Za swój właściwy debiut uważała jednak opowiadanie Polska na fiszmarku opublikowane w „Morzu” w 1926. W międzywojniu jej utwory drukowały m.in. „Bluszcz”, „Kobieta Współczesna”, „Wiadomości Literackie”, „Gazeta Polska”. Pierwszą powieść (dla młodzieży) wydała w 1926 roku Tseu-Hi, władczyni bokserów (1836–1909). Jej najgłośniejsze dzieło, Cudzoziemka, uznawana za najlepszą polską powieść psychologiczną okresu Dwudziestolecia, ukazywała się w 1935 roku w „Kurierze Porannym”, następnie wyszła drukiem w 1936. Przetłumaczono ją na kilkanaście języków, a już w Polsce powojennej adaptowano na potrzeby sceny, radia i filmu. Wiele lat uczyła się śpiewu, m.in. w klasie operowej Konserwatorium Warszawskiego. Współpracowała z radiem, pisząc powieść radiową o państwu Kowalskich. W 1936 roku ukończyła budowę domu rodzinnego w Kazimierzu Dolnym. Przedwojenna twórczość Kuncewiczowej często porusza problematykę kobiecą i feministyczną. Drugą wojnę światową spędziła najpierw w Paryżu, a następnie w Londynie, publikując m.in. w Takich Pismach Jak „Polska Walcząca”, „Wiadomości Polskie”, „Nowa Polska”. Po wojnie została w Wielkiej Brytanii do 1955 roku, kiedy przeniosła się do Nowego Jorku. W latach 60. mieszkała w Chicago, gdzie na University of Chicago prowadziła wykłady z literatury polskiej, coraz więcej czasu spędzała jednak w odzyskanej „Kuncewiczówce” w Kazimierzu, aż w 1968 roku zamieszkała tam na stałe. W okresie powojennym opublikowała m.in. powieści z wątkami autobiograficznymi, szkice z podróży oraz wspomnienia Fantomy (1971) i Natura (1975). Napisała jedynie dwa dramaty: Miłość panieńską (1932) oraz Dziękuję za różę (1963). Była laureatką wielu nagród i odznaczeń oraz aktywną działaczką Pen Clubu. Po powrocie do Polski często odbywała podróże po Europie (m.in. Szwecja, Norwegia, Hiszpania), a miesiące zimowe spędzała we Włoszech.

Oprac. Agata Łuksza i Agata Chałupnik