Ida Fink Hanna Skarżanka Aleksandra Mianowska Irena Grywińska Felicja Kruszewska Wanda Laskowska Halina Auderska Natalia Gołębska Barbara Fijewska Dorota Pomykała Krystyna Berwińska Ewa Skibińska Krystyna Skuszanka Małgorzata Sikorska-Miszczuk Janina Kilian-Stanisławska

HyPaTia to feministyczny projekt badawczy, którego celem jest odnalezienie, przywrócenie pamięci, udokumentowanie i upowszechnienie wiedzy o kobietach tworzących historię polskiego teatru.

Służyć mają temu materiały gromadzone na tej stronie - biblioteka dramatów, archiwum osobowe, zbiór tekstów programowych oraz wideoteka rozmów.

 

Teksty,  wycinki i archiwalia są w dalszym ciągu skanowane - będzie ich więc przybywać, a biblioteka i archiwum będą dalej rozwijane. W tej chwili archiwalia i wycinki pochodzą w przeważającej mierze ze zbiorów Pracowni Dokumentacji Teatru Instytutu Teatralnego oraz ze Zbiorów Specjalnych i Dokumentacji Teatru Instytutu Sztuki PAN, a dramaty - ze zbiorów Biblioteki Narodowej, archiwum miesięcznika "Dialog" oraz archiwów prywatnych.

 

Notacje filmowe to własne archiwum HyPaTii.

LOSOWO WYJĘTE Z ARCHIWUM

Irena Grywińska

Irena Grywińska

Irena Grywińska, zamężna Adwentowicz, także Grynbaum-Grywińska (28 X 1895 Kalisz - 26 XII 1969 Warszawa), aktorka, reżyserka, dyrektorka teatru. Szkołę średnią ukończyła w Kaliszu, nast. studio­wała w Dreźnie języki obce. Debiutowała w 1923 w Teatrze Miejskim w Łodzi. Występowała m.in. w T. im. Fredry w War­szawie, m.in. w roli Heleny ("Zazdrość"); w rec. w "Kurierze Warszawskim" (1924 nr 23) T. Kończyc napisał, że ma "ładne warunki i niewątpliwe zdol­ności, ale roli Heleny nie mogła opanować, grała monotonnie, nierówno i spadała z tonu". W lecie 1924 grała w warsz. T. Bagatela, w sez. 1924/25 w T. im. Bogusławskiego pod kier. L. Schillera: Fifinę ("Podróż po Warszawie"), Emilię ("Opowieść zimowa"), Wandę ("Skalmierzanki") i Pułkownikową Sablinę ("Kniaź Potiomkin"). Na sez. 1925/26 zaan­gażowała się do T. Miejskiego w Łodzi. Od 6 VIII 1926 grała gościnnie w T. Polskim w Warszawie Lię ("Płomienna noc"). W 1927 (od stycznia do wrze­śnia) występowała w zespole objazdowym K. Ad­wentowicza, m.in. w Kaliszu, Kielcach, Radomiu, Zamościu, Stanisławowie, Przemyślu, Tarnowie, Drohobyczu, Częstochowie, Płocku. Grała wtedy po raz pierwszy, wielokrotnie potem powtarzaną, tyt. rolę w farsie "Mecenas Bolbec i jego mąż". W sez. 1927/28-1929/30 należała do zespołu T. Miejskiego w Łodzi (ostatni sez. pod dyr. K. Adwentowicza); w czerwcu i wrześniu 1930 występowała gościnnie z t. łódz. w Warszawie. Na sez. 1930/31 została zaangażowana do T. Miejskich we Lwowie, grała przede wszystkim w komediach na scenie T. Ma­łego. W 1931 występowała gościnnie w T. Nowym w Poznaniu. Od lutego 1932 grała Monikę w "Spra­wie Moniki" w Instytucie Reduty w Warszawie, a nast. w objeździe. Od sez. 1932/33 do wybuchu II wojny świat. prowadziła z K. Adwentowiczem pryw. T. Kameralny w Warszawie. W 1939 wy­stępowała też w warsz. kabarecie Nowy Momus. W sez. 1933/34 zagrała dwie role w T. Ateneum, obie w reż. L. Schillera: Żonę ("Na drodze") i Córkę Natana ("Szczury wędrowne"). W T. Kameralnym gra­ła, obok wielu ról komediowych, także pierwszo­planowe w repertuarze dram., m.in.: Amelię ("Ma­zepa"), Norę ("Nora"), Irenę ("Ponad śnieg bielszym się stanę"), Hildę ("Budowniczy Solness"), Annę ("Anna Karenina"), Elżbietę ("Elżbieta królowa, kobieta bez mężczyzny"); zaczęła tu też reżyserować: "Maturę" i "Tajemnicę lekarską" (1936) oraz "Niewiniątka" (1938). W czasie okupacji niem. do 1942 pracowała w Warszawie jako kelnerka w barze "Pod Znachorem", potem ukrywała się na wsi, w Albinowie pod Opa­towem. Do teatru wróciła wiosną 1945; od kwietnia do września t.r. występowała w prowadzonym przez K. Adwentowicza i W. Horzycę T. Miejskim w Katowicach. W sez. 1945/46 prowadziła z Adwen­towiczem T. Powszechny im. Żołnierza Polskiego w Krakowie, w którym reżyserowała m.in. pol. prem. "Dwóch teatrów" (24 II 1946). W sez. 1946/47 kierowała najpierw krak. Okręgowym T. Domu Żoł­nierza, a od grudnia Zrzeszeniem Artystów pn. Ko­media Muzyczna (z A. Fuzakowskim i F. Bedlewiczem). W 1947 uzyskała uprawnienia reżyserskie. W sez. 1947/48 występowała gościnnie jako Regina ("Lisie gniazdo") w warsz. Studio T. MO. W sez. 1948/49-1950/51 należała do zespołu T. Powszech­nego w Łodzi pod kier. K. Adwentowicza (reżyse­rowała tu "Dwa teatry" i "Niemców", grała m.in. Ochotnicką w "Klubie kawalerów", Tatianę w "Przełomie", Olgę w "Obcym cieniu"). Następnie w Warszawie: w sez. 1951/52 i 1952/53 należała do zespołu T. Nowego, 1953-55 do zespołu T. Powszechnego. Potem, przez cztery sez., od 1 XI 1955 do paź­dziernika 1959, była dyr. i kier. artyst. T. Ludo­wego; grała m.in. Panią Alving w "Upiorach", re­żyserowała m.in. "Dziewczynę z dzbanem" (1956), "Uciekła mi przepióreczka" (1956), "Pannę Julię" (1957), pol. prem. "Dramatu akt pierwszy" (17 X 1958), "Żabusię"(1959). Potem przeniosła się do T. Klasycznego i pracowała jako reżyser do końca sez. 1963/64. W tym okresie reżyserowała także gościn­nie w innych miastach, np. w 1962 w T. Polskim w Szczecinie "Idiotkę".

Na podstawie: Słownika Biograficznego Teatru Polskiego 1900-1980, t. 2, PWN, Warszawa 1994.
Zob. więcej: http://www.encyklopediateatru.pl/osoby/15484/irena-grywinska

Przedstawienia

Uczone białogłowy (1951)
Dramatu akt pierwszy, 1958
Dziewczyna z dzbanem, 1956
Idiotka, 1962
Klub kawalerów, 1949
Lew na placu, 1948
Niemcy, 1950
Przełom, 1949
Uciekła mi przepióreczka, 1956
Uczone białogłowy, 1951
Upiory, 1957
Zbrodnia na wyspie kóz, 1959
Żabusia, 1959
Kniaź Patiomkin, 1925
Książę Niezłomny, 1927

Artykuły

Irena Grywińska
"Kocham i nienawidzę"
Ogłoszenie ZASP
Poczet kobiet polskich od-A do-Z
Z żałobnej karty. Irena Grywińska
Irena Grywińska

Zdjęcia

Dokumenty

Aktyw P.O.P. PZPR do SPATiF w proteście przeciwko zaangażowaniu do Państwowego Teatru Powszechnego I. Grywińskiej, 16 grudnia 1953
Arkusz postepowania kwalifikacyjnego ZASP
Centralny Zarząd Teatrów do SPATiF w sprawie przyznania I. Grywińskiej dodatkowej powierzni mieszkalnej, 12 listopada 1958
Deklaracja przystąpienia do SPATiF, 5 września 1951
Deklaracja uczestnictwa w funduszach samopomocowych ZASP, 17 września 1949
Dyplom Honorowy Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Narodowego, listopad 1952
Głowny Sąd Koleżeński SPATiF-ZASP do adwokata W. Kleina, 26 lutego 1973
H. Szletyński do MKiS w sprawie jubileuszu pracy artystycznej H. Grywińskiej, 26 stycznia 1965
I. Grywińska - podziękowania dla Prezesa SPATiF-ZASP za wieczór wspomnień o Karolu Adwentowiczu, 31 maja 1961
I. Grywińska do L. Schillera z prośbą o poparcie w sprawie zgody na reżyserię
I. Grywińska do Prezesa ZASP w sprawie T. Krotke, 20 grudnia 1946
I. Grywińska do Prezesa ZASP w sprawie zjazdu i likwidacji teatru, 2 sierpnia 1946
I. Grywińska do Prezydium Zarządu ZASP w sprawie zwolnienia z Teatru Ludowego, 2 października 1959
I. Grywińska do SPATiF w odpowiedzi na pismo z dn. 11 stycznia 1957, 16 stycznia 1957
I. Grywińska do SPATiF w sprawie przeniesienia do Teatru Polskiego w Warszawie K. Adwentowicza, 27 lutego 1951
I. Grywińska do ZG ZASP z prośba o przyznanie praw reżysera rzeczywistego
Informacja o przesłanej legitymacji zawiązkowej i składkach, 28 wrzesnia 1948
Informacja o przesłanym podaniu I. Grywińskiej, 13 maja 1946
Informacja o przesłanym zawiadomianieniu o przyjecia do SPATiF, 19 września 1951
Irena Horecka (ZASP) do MKiS, 24 marca 1972
Irena Horecka (ZASP) do Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy, 26 maja 1972
Iwona Stembrowicz do ZG SPATiF, 10 marca 1972
Janina Anusiak do SPATiF-ZASP w Warszawie w sprawie jubileuszu I. Grywińskiej, 26 czerwca 1964
Jerzy Kaliszewski w nawiązaniu do pisma z 17 lipca 1963 w sprawie jubileuszu I. Grywińskiej, 23 czerwca 1964
Karolina Wysocka do ZG SPATiF, 9 lipca 1973
Kwestinariusz ZASP Kraków
Kwestionariusz ZASP, 5 grudnia 1945
MKiS do I. Grywińskiej w sprawie przyznanej renty specjalnej, 13 kwietnia 1964
Nekrolog do Życia Warszawy
Orzeczenie komisji weryfikacyjnej, 6 kwietnia 1945
Orzeczenie Sądu Centralnego II Instancji, 15 grudnia 1946
Oświadczenie aktywu społecznego Państwowego Teatru Ludowego w sprawie zmiany kierownictwa, 27 czerwca 1959
Pismo L. Schillera do Centralnej Dyrekcji Teatrów w sprawie Adwentowiczów, 2 marca 1951
Rektorat PWST w Łodzi do ZG ZASP z informacją o prawie tymczasowego reżyserowania dla I. Grywińskiej, 13 stycznia 1947
Sekretarz Prezydium S. Wohl do Karoliny Wysockiej, 10 lipca 1973
Skierowanie do sanatorium, 1 czerwca 1960
Skierowanie do sanatorium, 18 lipca 1957
Telegram - I. Grywińska o prawo do reżyserii
Telegram - I. Grywińska w sprawie koncesji
Telegram - I. Grywińska z prośba o przyspieszenie licencji ministerialnej
ZASP do I. Grywińskiej w sprawie uregulowania zaległych składek, 11 stycznia 1957
ZASP Kraków do ZG ZASP zpoparciem prośby I. Grywińskiej, 7 maja 1946
Zaświadczenie o pobycie w Polsce Stanisławy Ałapin-Rubinowicz w związku z pogrzebem matki I. Grywińskiej, 3 stycznia 1970
Zawiadomienie z ZASP o przyzaniu prawa do tymczasowego reżyserowania, 3 marca 1947
Zespół teatru o przyznanie praw reżeserskich dla I. Grywińskiej , 27 kwietnia 1946
ZG ZASP do MKiS w sprawie przyznania dodatkowej powierzni mieszkalnej dla I. Grywińskiej, 14 listopada 1958
Zgłoszenie - ankieta ZASP, 14 listopada 1946
Zwolnienie ze stanowiska Dyrektora i Kierownika Artystycznego Państwowego Teatru Ludowego w Warszawie, 25 czerwca 1959
Odpis z odpisu dokumentu do Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy w sprawie jubileuszu I. Grywińskiej, 17 lipca 1963