ARCHIWUM OSOBOWE > Janina Skowrońska-Feldmanowa
Janina Skowrońska-Feldmanowa
Janina Skowrońska-Feldmanowa, pseud. Jan Podkowa (1899-1966) - historyczka, dramaturżka, propagatorka teatru cieni, publicystka.
Córka Józefy z Jasińskich i Jana Teofila Skowrońskiego. Od 1924 roku żona Józefa Feldmana.
Pod kierunkiem Władysława Konopczyńskiego kończy studia z zakresu historii na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie pisze też doktorat z historii.
Założycielka i redaktorka „Wandy: czasopisma dla kobiet”, którego celem jest „Obrona praw i interesów kobiety w Polsce, szczególnie kobiety pracującej zawodowo, rozbudzenie u kobiet zainteresowania dla spraw publicznych oraz koordynacja wysiłków świata kobiecego w służbie dla chwały Narodu Polskiego i wielkości naszego Państwa”. Ukazywanie się czasopisma od kwietnia 1939 przerywa we wrześniu wybuch II wojny światowej.
Jako dramatopisarka debiutuje w 1946 publikując w „Twórczości” sztukę Tadeusz i Litwinka, którą „miał wystawiać dyr. Frycz w związku z uroczystościami kościuszkowskimi, ale wystawiono ostatecznie Bartosza Głowackiego Wandy Wasilewskiej”. Kolejno powstały Mały Chopin i Opowieść o Wiośnie Ludów. Mimo podejmowania tematyki poprawnej politycznie, jej teksty przestają być wydawane. Pisała: „od 1948 właściwie już nie mam możliwości wydawania moich rzeczy [...], napisane sztuki poszły do szuflady”. Po przełomie w 1956 roku sukcesem okazała się Pieśń o Nowej Hucie i Pieśń o ziemi śląskiej, którą grano długi czas w śląskich teatrach.
Pionierka i konstruktorka polskiego teatrzyku cieni, którego koncept przywozi z podróży po Szwajcarii w 1948. Rok później z Ministerstwa Kultury i Sztuki otrzymuje subwencję na eksperymentowanie, w efekcie którego opracowuje model teatru i lalek do użytku szkół i przedszkoli (zatwierdzony przez Ministerstwo Oświaty w 1950), wprowadzony też do świetlic wiejskich i robotniczych. Organizuje też pierwszy wędrowny teatr cieni w Polsce przy Wojewódzkim Domu Kultury Związków Zawodowych w Krakowie, który objeżdża kolonie dziecięce na Podhalu.
O teatrze cieni wydaje cztery publikacje: "Teatr cieni w świetlicy" (1954), "Teatr cieni w oświacie sanitarnej" (1957), "Jak Wojtek został dyrektorem teatru" (1962), "Teatrzyk cieni" (1963).
Oprac. Katarzyna Kułakowska
Źródło: Krzysztof Zajączkowski, "Obrona Westerplatte, w korespondencji mjr. Stefana Fabiszewskiego" [w:] "Wieki stare i nowe", tom 2, pod red. Sylwestra Fertacza i Marii W. Wanatowicz, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2010, s. 144-165.
Olgierd Budrewicz, "Teatr, który waży 4 kg i liczy 2000 lat" [w:] „Express Wieczorny” 1952 nr 249.
Dramaty
Biała sukmana. Sztuka w III aktach z epilogiem
Banhof i katedra. Sztuka w V aktach z epilogiem
Konflikt. Sztuka w III aktach
Mały Chopin. Inscenizowane opowieści z cyklu "Teatr dzieci z podwórka"
Opowieść o wiośnie ludów. Projekt wieczornicy świetlicowej
Poczta gdańska
System-A
Tadeusz i Ludwika
Ulica św. Anny
Westerplatte
Inne