ARCHIWUM OSOBOWE > Jolanta Fuchsówna

Jolanta Fuchsówna

Jolanta Fuchsówna, pseud. Jol., Jola (1899–1944) – polska pisarka i dziennikarka pochodzenia żydowskiego, krytyczka teatralna i filmowa, felietonistka i tłumaczka.
Córka Leona Fuchsa, lekarza i społecznika. Siostra Jadwigi (po mężu Kannenbergowej).
Pierwsze lata życia spędza w Zbarażu.
Kończy humanistyczne Prywatne Gimnazjum Żeńskie im. Adama Mickiewicza kierowane przez Olgę Filippę-Żychowiczową we Lwowie.
Po I wojnie światowej wraz z rodzicami i siostrą przeprowadza się do Krakowa.

Studiuje dziennikarstwo na Sorbonie w Paryżu, gdzie poznaje środowisko polskiej emigracji, m.in. Tytusa Czyżewskiego, Wandą Chodasiewicz-Grabowską (Nadią Léger), Stanisława Grabowskiego, Brunona Jasieńskiego, Witolda Zechentera i Jana Brzękowskiego, z którym pisze powieść kryminalną Czarny Paryż ukazującą się w odcinkach w „Ilustrowanym Kurierze Codziennym” (drukowano ją w 1932 roku w 47 fragmentach).

Po powrocie do Krakowa wiąże się z koncernem prasowym „Ilustrowanego Kuriera Codziennego”. Jalu Kurek pisze o niej: „Inteligentna felietonistka. Młoda, dowcipna, gładka towarzysko, „Panna Rachela” artystyczno-literackiej cyganerii” (Jalu Kurek, Błyskawiczna lista wspomnień [w:] „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej” 1980, nr 4, s. 68).

Od 1927 roku prowadzi dla „IKC” dwa cotygodniowe całostronicowe dodatki – poniedziałkowy „Kurier Filmowy” i środowy „Kurier Kobiecy”. Jest też korespondentką z podróży zagranicznych (odwiedza Francję, Grecję, Włochy, Niemcy). Współpracuje z tygodnikiem „Na Szerokim Świecie”, ilustrowanym magazynem tygodniowym „As” oraz ze „Światowidem”, gdzie pisze o modzie paryskiej i porady dotyczące strojów. Tuż przed wybuchem II wojny światowej pisze recenzje teatralne do „Wandy: pisma dla kobiet”, miesięcznika założonego przez Janinę Skowrońską-Feldmanową, z którą znała się jeszcze ze Zbaraża, gdzie w 1910 roku założyły tygodnik „Pogadanka” (ukazało się jedynie 5 numerów).

Autorka komedii satyrycznej „Czerwony kapelusz” wystawionej w Teatrze Miejskim im. Juliusza Słowackiego w reż. Wiktora Biegańskiego (prapremiera: 15 V 1937).

Tłumaczka z angielskiego i francuskiego. Przekłada na polski opowiadania Ernesta Hemingwaya, wspomnienia Jessie Conrad, żony Josepha Conrada-Korzeniowskiego („IKC” 1930 nr 105, 111, 117, 124, 131, 138, 145 i 148) oraz dwie powieści: „Lew i mysz” Charlesa i Alice Williamsonów (1929) oraz „Miłość pod ziemią” Elinor Glynn (1930).

W czasie wojny mieszka w Krakowie po aryjskiej stronie. Zarabia nauczaniem języków obcych. Zostaje aresztowana przez gestapo 24 sierpnia 1944 roku. Przebywa jakiś czas w więzieniu na Montelupich. Ginie bez śladu.

Oprac. Katarzyna Kułakowska
Źródła:
Jolanta Fuchsówna, "Bagaż sentymentalny", Kraków 1934.
„Kochany (Panie) Janku...” – listy Jolanty Fuchsówny do Jana Brzękowskiego, oprac. Iwona Boruszkowska, Aleksander Wójtowicz [w:] "Pamiętnik literacki" 2019 nr 3, s. 149-160.

Fot. Jedyne zachowane zdjęcie Fuchsówny znalezione w broszurze "Dwudziestopięciolecie Syndykatu Dziennikarzy Krakowskich" (1937).