ARCHIWUM OSOBOWE > Zofia Solarzowa

Zofia Solarzowa

Zofia Solarzowa (1902–1988) - pedagożka, animatorka amatorskiego ruchu teatralnego, organizatorka uniwersytetów ludowych, działaczka ruchu ludowego związana ze Związkiem Młodzieży Wiejskiej (od 1928) i Stronnictwem Ludowym (od 1931). Pomysłodawczyni i realizatorka teatru „z głowy” oraz inscenizatorka pieśni ludowych.

Urodziła się 8 lutego 1902 w Odessie jako Zofia Michałowska. Wychowana przez działacza ludowego Władysława Feliksa Symonowicza i jego żonę Marię z Młodzianowskich w majątku Miąsne na Mazowszu. Żona Ignacego Solarza (od 1925). Matka Jadwigi (1925–1930), Andrzeja (ur. 1928) i Wojciecha (ur. 1934).

Kształciła się na pensji w Warszawie, w Mińsku Mazowieckim, w gimnazjum w Zakopanem i Tarnowie. Uczęszczała na Wolną Wszechnicę Polską w Warszawie. Świadectwo dojrzałości uzyskała w 1923 roku w seminarium nauczycielskim w Lublinie.
W latach 1922–1924 pracowała jako nauczycielka w Żeńskiej Szkole Rolniczej w Gołotczyźnie; w latach 1924–1930 jako wykładowczyni i wychowawczyni we współtworzonym razem z Ignacym Solarzem pierwszym w Polsce Wiejskim Uniwersytecie Ludowym we wsi Szyce pod Krakowem, gdzie prowadziła amatorski teatr wiejski; w latach 1931–1940 – w Wiejskim Uniwersytecie Orkanowym w Gaci pod Przeworskiem.

Podczas wojny działała w konspiracji w Ludowym Związku Kobiet, była poszukiwana przez gestapo. Ukrywała się z synami po wsiach powiatu łańcuckiego i przeworskiego. Jej mąż został rozstrzelany w Palmirach.

Na przełomie lat 1944 i 1945 w Handzlówce w Łańcuckiem zorganizowała sześciomiesięczny kurs dla przedszkolanek. W latach 1945–1948 była kierowniczką Uniwersytetu Ludowego w Brusie. W latach 1948–1949 pracowała w Związku Zawodowym Pracowników „Społem” jako instruktorka artystyczna, następnie w latach 1949–1953 w Ministerstwie Kultury i Sztuki. W latach 1953–1968 w Białym Dunajcu prowadziła Zespół Pieśni i Tańca „Podhale”, następnie Ludowy Zespół Artystyczny „Promni” przy Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie.

Autorka opowiadań, wierszy, pieśni i dramatów. Publikowała w prasie ludowej („Teatr Ludowy”, „Wici”, „Znicz”, „Kobieta Wiejska”, „Młoda Myśl Ludowa”, „Dziennik Popularny” i „Sygnały”). Drukiem ukazały się jej trzy śpiewniki (1933, 1953, 1986), dwa tomy wspomnień: Skalni ludzie (1955) i Mój pamiętnik (1973), opracowanie Sami tworzymy teatr (1960) i w serii „Życie spełnione” dwa tomy jej tekstów zebranych: Pisma społeczne i literackie (2015) oraz Opinie, wspomnienia, artykuły (2018).
Zmarła 22 I 1988 w Warszawie. Została pochowana na warszawskich Powązkach.


Oprac. Katarzyna Kułakowska
Źródło: Zofia Solarzowa, "Mój pamiętnik", Warszawa 1985; Dorota Truszczak, Kalendarium - wybór faktów z życia Zofii Solarzowej [w:] Zofia Solarzowa, "Życie spełnione. Pisma społeczne i literackie", Warszawa 2015, s. 419-425.

Fot. Archiwum rodzinne, 1935.